Wydawca treści Wydawca treści

Powrót

Kim jestem, kim będę. O planowaniu kariery

Po czym poznać człowieka sukcesu? Czy zawód jest dany raz na zawsze? Czy można zaplanować swoje życie? Poszukamy odpowiedzi na te pytania i podpowiemy kiedy zacząć myśleć o własnej karierze zawodowej.

- Kim chcesz zostać w przyszłości? – takie pytanie podobno  najczęściej słyszą … dzieci. Dziadkowie czy wujkowie ze zrozumieniem przyjmą każdą odpowiedź, śmiejąc się w duchu, że kolejny brzdąc marzy o karierze strażaka.  Tymczasem pytanie to do śmiesznych wcale nie należy, tyle, że warto je zadać we właściwym momencie. No właśnie – we właściwym momencie, czyli kiedy? W jakim wieku człowiek powinien decydować o tym, co chce w życiu robić? Odpowiedź jest prosta i złożona jednocześnie. Każdy wiek jest dobry na myślenie o planach zawodowych, ale są takie momenty, kiedy trzeba podjąć konkretne decyzje.

Będę aktorką!
Dziecięce wyobrażenia na temat zawodów to mieszanka docierających z otoczenia informacji i fantazji. We wczesnych latach chłoniemy wszystko z wielką intensywnością a przez to niektóre profesje, zwłaszcza te często obecne np. w mediach, wydają się bardzo atrakcyjne. Z wiekiem większość marzeń o byciu piosenkarką, znanym aktorem, czy piłkarzem odchodzi w niepamięć. Bywa jednak i tak, że pielęgnowane marzenie staje się siłą napędową dla prawdziwej kariery. Jeżeli więc, mimo upływu lat, wciąż widzisz siebie w roli gwiazdy rocka i nie wyobrażasz sobie życia bez gitary, to prawdopodobnie znak, że należy wreszcie założyć  tę kapelę.

Szkoła i co dalej
Przed pierwszym poważnym dylematem dotyczącym przyszłej kariery stajemy zazwyczaj kończąc gimnazjum. Wybór dalszej ścieżki kształcenia ma już realny wpływ na naszą zawodową przyszłość. Jak wybierać, żeby wybrać dobrze?

1. Pamiętaj, że podejmujesz ważną decyzję.
Wraz z ukończeniem gimnazjum pierwszy raz masz szansę samodzielnie podjąć decyzję dotyczącą swojej przyszłości. Pamiętaj, że wybierając szkołę podejmujesz decyzję nie tylko na najbliższe trzy czy cztery lata, ten wybór będzie miał wpływ na całe Twoje życie zawodowe. Postaraj się dokonać  go świadomie.

2. Myśl i miej na to czas
Każda decyzja wymaga namysłu i czasu. Jeszcze zanim skończysz gimnazjum staraj się myśleć o tym, czym chciałbyś się zająć w przyszłości. Rozwijaj zainteresowania, poświęć więcej czasu przedmiotom, które Cię interesują. Pamiętaj, że jeżeli wybierzesz renomowaną szkołę, będziesz musiał solidnie przygotować się do egzaminu gimnazjalnego.

3. Pytaj, ale bądź krytyczny
Nie ma nic złego w konsultowaniu swoich decyzji z innymi – rodziną, kolegami. Rady innych mogą być cenną wskazówką, nie zapomnij jednak, że ostateczną decyzję musisz podjąć sam. Traktuj opinie innych z szacunkiem, ale nie wierz im ślepo.  To, że połowa Twojej klasy wybiera się do najbliższego liceum, to jeszcze nie znaczy, że i Ty musisz tak postąpić.

4. Skorzystaj z profesjonalnego wsparcia
W każdym większym mieście działają poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w których uczniowie mogą skorzystać z porad doradców szkolnych i zawodowych. Podczas indywidualnego spotkania doradca, przy pomocy testów, zbada Twoje preferencje i zainteresowania, zwróci uwagę na mocne i słabe strony a na tej podstawie podpowie kierunek dalszego kształcenia.

Jeżeli kończąc gimnazjum nie masz jeszcze sprecyzowanych planów zawodowych, ale wiesz, że chcesz się uczyć a w przyszłości podjąć studia, wybierz liceum ogólnokształcące. Decyzję o wyborze konkretnej profesji odkładasz w ten sposób na trzy lata. Pamiętaj tylko, że liceum nie da Ci żadnego przygotowania zawodowego, więc nie będziesz mógł zakończyć edukacji na maturze.

Pierwsza – najważniejsza, ale...
Decyzja o kierunku kształcenia – wyborze szkoły lub studiów jest bardzo ważna i wpływa na to z jakim przygotowaniem wejdziemy na rynek pracy, nie jest to jednak decyzja nieodwołalna.  Czasy, w których, w tej samej firmie i na tym samym stanowisku, pracowało się od zakończenia edukacji aż do emerytury mamy już za sobą. Cechą współczesnego rynku pracy jest zmienność, która często wymusza konieczność dostosowania się do nowych warunków. Patrz na to jak na szansę, nawet jeżeli zmiany wymagają wysiłku związanego ze zmianą kwalifikacji, jednocześnie dają możliwość rozwoju i podnoszenia kompetencji. Pamiętaj, że edukacja wcale nie musi i nie powinna kończyć się wraz ze zdaniem ostatniego egzaminu w szkole, czy na studiach. Na topie jest kształcenie ustawiczne – kursy, szkolenie, studia podyplomowe pomagają dostosować się do zmiennych wymogów rynku i zwiększają szansę na zatrudnienie.

Tutaj chodzi o Ciebie
Bez względu na to, w którym momencie podejmujesz  decyzję o swojej zawodowej przyszłości, pamiętaj, by podjąć ją w zgodzie ze sobą. Prawdziwy sukces odniesiesz wtedy, gdy połączysz wysiłek z pasją.  Na początek weź na warsztat samego siebie i dowiedz się, jak chciałbyś pokierować własnym życiem.  Pomoże Ci w tym kilka ćwiczeń:

1. Wyobraź sobie siebie za 10 lat
Na rozmowach kwalifikacyjnych często można usłyszeć pytanie, o to jak wyobrażasz sobie siebie za 5 lub 10 lat. Pytanie z pozoru absurdalne kryje jednak w sobie sporą dawkę informacji. Warto wyprzedzić rekruterów i samemu je sobie zadać. Ustalisz w ten sposób jaki jest Twój pomysł na własne życie, w którym kierunku chcesz się rozwijać i czy wierzysz w to, że uda Ci się osiągnąć sukces. Postaraj się, by Twoje wyobrażenie było możliwie konkretne. Uwzględnij jak najwięcej danych: wykonywany zawód, stanowisko, sposób pracy. Potem pomyśl, czy będziesz zadowolony, gdy właśnie potoczy się Twoje życie. Jeżeli tak – gratulujemy, cel masz już wyznaczony.

2. Określ priorytety
Zastanów się dobrze, co jest dla Ciebie ważne w życiu. Weź pod uwagę wszystkie aspekty, nie tylko te związane z pracą, ale i z życiem rodzinnym czy osobistym. Wypisz rzeczy najważniejsze, takie z których w żadnym wypadku nie będziesz chciał zrezygnować. Pomyśl też o rzeczach, które ewentualnie byłbyś w stanie poświęcić na rzecz ważniejszego celu. Czy byłbyś skłonny zmienić miejsce zamieszkania? Czy jesteś w stanie poświęcić weekendy na dodatkowe szkolenia? Czy cenisz bardziej bezpieczeństwo i stabilizację, czy możliwość awansu? Czy jesteś w stanie podejmować ryzyko?  Mając gotową listę priorytetów, łatwiej ocenisz, w jakim stopniu dane zajęcie jest dla Ciebie odpowiednie. Niektóre wytyczne z czasem mogą się zmieniać. Przeglądaj i uaktualniaj listę, by mieć pewność że pokazuje Twoją prawdziwą hierarchię wartości.

3. Wypisz swoje mocne i słabe strony
Wybierając ścieżkę kariery trzeba swoje marzenia i aspiracje skonfrontować z własnymi możliwościami. Jak to zrobić? Zastanów się i zapisz swoje mocne i słabe strony. Pomyśl, co Cię interesuje, co Ci przychodzi z łatwością, jak lubisz spędzać czas. Nie mniej ważne jest uświadomienie sobie swoich słabych stron – czego na pewno nie chciałbyś robić, czego nie potrafisz, co sprawia, że tracisz chęć do działania. Odpowiedź na te pytania  pomoże określić odpowiedni dla Ciebie typ zajęcia.

4. Myśl pozytywnie!
„ Trening jest niczym, wola jest wszystkim.” – mówił jeden z bohaterów filmu „Batman. Początek”. Stwierdzenie może nieco przesadzone, ale zawiera sporo prawdy. To, czy odniesiesz sukces w 90% zależy od Ciebie, od Twojej determinacji, zaangażowania i wiary. Zatem wierz w siebie i działaj! 

Prawo rynku
Kiedy zbadasz już własne preferencje i możliwości, przyjdzie czas na to, by rozejrzeć się dookoła i sprawdzić, jak wygląda aktualny rynek pracy. Wiadomo, że na niektóre zawody jest na rynku większy, na inne mniejszy popyt. Sprawdź jakie profesje są najczęściej poszukiwane przez pracodawców w Twojej miejscowości albo miejscu, w którym chciałbyś mieszkać i pracować.  Dowiedz się też w jakich zawodach najtrudniej zdobyć zatrudnienie, absolwenci jakich szkół czy kierunków najczęściej rejestrują się jako bezrobotni.
Pamiętaj jednak, że nie warto wybierać zawodu, albo rezygnować z wymarzonych studiów, kierując się wyłącznie zapotrzebowaniem rynkowym. Twoja ostateczna decyzja powinna uwzględniać oba aspekty – wewnętrzny (Twoje upodobania) i zewnętrzny (zapotrzebowanie rynku). Wybierając popularny, ale całkiem niezgodny z Twoją osobowością zawód, ryzykujesz, że praca stanie się nieznośną koniecznością. Grozi Ci utrata motywacji, poczucie wyobcowania i niechęć do pracy, które mogą zniszczyć karierę w nawet najbardziej obiecującym zawodzie.  Z kolei brak rozeznania w aktualnych trendach kończy się często wybraniem profesji zupełnie niepotrzebnej na rynku i wymarzona praca pozostać może na zawsze w sferze marzeń. 

Dobry plan podstawą sukcesu
Przemyślałeś wszystkie kwestie? Wiesz co chcesz osiągnąć? Świetnie, zrób plan działania. Możesz skorzystać z poniższej tabeli. Koniecznie wyznacz sobie choćby przybliżony czas realizacji poszczególnych zadań, pomoże Ci to w zachowaniu dyscypliny.
Niech moc będzie z Tobą!

Pobierz załącznik do artykułu w formacie PDF

Emilia Witkowska
Elektroniczne Centrum Aktywizacji Młodzieży