Wydawca treści Wydawca treści

Powrót

Wpływ czynników środowiskowych na aspiracje edukacyjno-zawodowe młodzieży

Aspiracje są jednym z ważnych motywów ludzkiego działania. Należycie ukształtowane sprzyjają zamierzonemu zmienianiu i doskonaleniu środowiska społecznego przez udział w zachodzących zmianach. Aspiracje pozostają w wyraźnych powiązaniach z przyjętą hierarchią wartości – niejako współdecydują o planach życiowych, o bliższych i dalszych zamierzeniach.

Aspiracje edukacyjne odnoszą się do poziomu wykształcenia, który dana osoba zamierza lub pragnie osiągnąć w przyszłości - przyjmują najczęściej formę ukończenia danego typu szkoły, zdobycia określonego wykształcenia, uzyskania stopnia naukowego.Aspiracje zawodowe dzieci i młodzież dotyczą wykonywanych funkcji zawodowych związanych z zajmowanymi stanowiskami, mogą dotyczyć uzyskania sukcesu w działaniu, czyli skutecznej działalności zawodowej.

Na kształtowanie się aspiracji życiowych i zawodowych, wpływ ma bardzo wiele czynników: rodzina, jej status społeczny, pochodzenie, szkoła (ważna rola nauczycieli, wychowawców), grupa społeczna, z której wywodzi się młody człowiek, środki masowego przekazu, środowisko rówieśnicze, doświadczenia życiowe, sytuacja społeczno - polityczna, gospodarcza kraju, regionu czy miasta. Znajomość uwarunkowań aspiracji ułatwia zrozumienie wielu zachowań społecznych i indywidualnych, pozwala wyjaśnić obraz aspiracji jednostek i grup, pomaga w określeniu przewidywanych pragnień i zachowań. Aspiracje życiowe stanowią wypadkową wielu czynników wspomagających ich kształtowanie, a mianowicie uwarunkowań środowiskowych, osobowościowych i pedagogicznych.

Do podjęcia decyzji odnośnie wyboru szkoły i zawodu każdy człowiek powinien być przygotowany od wczesnych lat życia. Szczególna rola w tym względzie przypada rodzinie, w której jednostka wzrasta i dojrzewa. Obraz tych hierarchii i treść normy zależy m.in. od wykształcenia rodziców, statusu społecznego członków  rodziny, pochodzenia, tradycji, klimatu wychowawczego, warunków materialnych. Środowisko rodzinne, w którym przebywa od najmłodszych lat człowiek twierdzi się, że wyraźnie determinuje pojawienie się i kształtowanie jego pragnień i dążeń.
Poza rodzicami na kształtowanie się aspiracji wpływają intencjonalnie i nie intencjonalnie także inne osoby dorosłe związane z rodziną, środowiskiem terytorialnym czy środowiskiem lokalnym. Znaczną rolę odgrywają grupy rówieśnicze i uznawane w nich standardy. Wpływ środowiska rówieśniczego może przyjąć różne oblicze. Może zdecydowanie zmieniać rodzaje aspiracji, może wzmacniać lub osłabiać aspiracje, którymi kierują się młodzi ludzie. Niektóre grupy mogą wpływać pozytywnie na swych członków, motywować, inspirować, kreować albo oddziaływać negatywnie na młodego człowieka.

Ważne znaczenie w procesie kształtowania się aspiracji młodzieży odgrywa zespół czynników pedagogicznych. Decydujący wpływ ma środowisko szkolne, na które składa się m.in. z jakich środowisk pochodzą uczniowie, jakie mają zainteresowania, czy szkoła jest szkoła wiejską, miejską lub wielkomiejską, do jakich grup, kółek zainteresowań uczęszczają koledzy z klasy czy szkoły, jakie są stosunki pomiędzy rówieśnikami. Bardzo ważne jest, jaki szkoła prezentuje poziom nauczania, czy nauczyciele są wzorem do naśladowania i pełnię role autorytetów. Środowisko szkolne odgrywa ważną rolę w kierowaniu losami młodzieży. Rozbudza i kształtuje zainteresowania, rozwija postawy społeczne, wprowadza do aktywnego życia zawodowego, rodzinnego, społecznego. Powszechny dostęp do wszelkiego rodzaju środków masowego przekazu spowodował, że nie sposób pominąć tego istotnego czynnika wpływającego na kształtowanie się aspiracji młodego człowieka. Często przewyższa oddziaływanie rodziny czy szkoły, traktowany jest na równi z oddziaływaniem środowiska. Najbardziej dostępnym mass medium, z którego korzystają dzieci i młodzież, jest oczywiście telewizja i Internet.

Aby aspiracje młodzieży kształtowały się na odpowiednim poziomie najlepszym rozwiązaniem byłoby połączyć siły, skoordynować działania, zarówno szkoły, rodziny, środków masowego przekazu, pokazać młodzieży kierunki rozwoju gospodarczego regionu, kraju. Wspólnie zastanowić się, jakie czynniki i sytuacje sprawiają, że uczniowie podejmują naukę w określonych szkołach. Czy decyzje zostały podjęte zgodnie z własnymi aspiracjami? Kto lub co miało największy wpływ na kształtowanie się różnego rodzaju aspiracji? Jak wyobrażają sobie swoją przyszłość zawodową, edukacyjną swoje życie osobiste, rodzinne?  Decyzje te mają znaczenie nie tylko dla samej jednostki, ale dla całego społeczeństwa, w którym ma ona żyć i pracować. Młodzi ludzie tworzą nowe pokolenie, od którego zależy wspólna przyszłość.

 
Autor: Ewa Pudło – Lider Klubu Pracy w Koniecpolu
Źródło: 
1.Bożena Wojtasik: "Podstawy poradnictwa kariery", Krajowy Ośrodek Wspierania     Edukacji Zawodowej i Ustawicznej, Warszawa 2011
2. Jean Guichard: "Psychologia orientacji i poradnictwa zawodowego", IMPULS, Kraków 2005
3. Iwona Kania: "Jak towarzyszyć uczniom w rozwoju społeczno-zawodowym?", DIFIN, Warszawa  2010
4. Iwona Burzyńska: "Jak się rozwijać, by rozwinąć skrzydła?", DIFIN, Warszawa 2009
5. Marek Suchar: "Kariera i rozwój zawodowy", Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr, Gdańsk 2003
6. Bohdan Rożnowski: "Przechodzenie młodzieży z systemu edukacji na rynek pracy w Polsce", Wydawnictwo KUL, Warszawa 2009


Widok zawartości stron Widok zawartości stron