Asset Publisher Asset Publisher

Back

Kluczowe kompetencje wymogiem współczesnego rynku pracy

Świat pędzi do przodu, przemiany społeczne i gospodarcze zachodzą w tak szybkim tempie, że trudno za nimi nadążyć...

Podstawą rozwoju współczesnej cywilizacji jest wiedza, którą zdobywamy i wykorzystujemy od dziecka. Wiedza jest podstawą rozwoju osobistego, zawodowego i samorealizacji każdej jednostki. Jeżeli więc chcemy rozwijać społeczeństwo i kraj, musimy inwestować w edukację. Od mądrości ludzi zależy sukces gospodarczy i społeczny, ponieważ wykształcony obywatel, potrafiący dostosować się do zmieniającego się świata, ma wpływ na kształt współczesnej cywilizacji. Obecne umiejętności uczniów są często niewystarczające i niedostosowane do potrzeb rynku pracy. Ciągłe przeobrażenia gospodarcze i społeczne powodują wzrost oczekiwań pracodawców, a co za tym idzie konieczność posiadania przez pracowników kompetencji kluczowych. Współcześnie wiedza teoretyczna zdobyta w procesie kształcenia staje się niewystarczająca, ważniejsze stają się umiejętności wykorzystania jej w praktyce do rozwiązywania problemów, umiejętności komunikacji, współpracy, pracy w grupie, elastycznego funkcjonowania na rynku pracy.

Radykalne przemiany społeczne i gospodarcze w Europie pod koniec XX wieku, rozszerzanie się Unii Europejskiej, starzenie się populacji oraz nasilające się fale migracji i stale utrzymujące się wysokie wskaźniki bezrobocia i związane z tym ryzyko społecznego wykluczenia spowodowały, iż w poszczególnych państwach Europy zaczęto bardziej interesować się przyszłością kolejnych pokoleń.

W tym kontekście Rada i Parlament Europejski przyjęły 18 grudnia 2006 r. europejskie ramy kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie. Kompetencje kluczowe są definiowane w niniejszym dokumencie jako połączenie wiedzy, umiejętności i postaw odpowiednich do sytuacji. To w szczególności te, których wszystkie osoby potrzebują do samorealizacji i rozwoju osobistego, bycia aktywnym obywatelem, integracji społecznej i zatrudnienia.

W Europejskich Ramach Odniesienia, w kontekście uczenia się przez całe życie, wyróżniono osiem kompetencji kluczowych: porozumiewanie się w języku ojczystym, porozumiewanie się w językach obcych, kompetencje matematyczne i podstawowe kompetencje naukowo-techniczne, kompetencje informatyczne, umiejętność uczenia się, kompetencje społeczne i obywatelskie, inicjatywność i przedsiębiorczość oraz świadomość i ekspresja kulturalna.

Język obcy to bilet wstępu na rynek pracy, ale i warunek rozwoju kariery. Sprawne korzystanie z języka obcego jest uznawane za standardową umiejętność każdego absolwenta. Zdaniem pracodawców, pracownicy powinni posiadać podstawowe zdolności komunikacyjne w języku obcym, takie jak: rozmowa telefoniczna, formułowanie pism czy krótkich wiadomości tekstowych (głównie w formie e-maili). Jednocześnie pracodawcy twierdzą, że certyfikaty językowe nie są niezawodnym źródłem wiedzy na temat umiejętności językowych kandydatów do pracy. Zdecydowanie większe znaczenie ma dla nich informacja o uczestnictwie kandydata do pracy w zajęciach prowadzonych w języku obcym (w kraju bądź za granicą). Kompetencje językowe mają niebagatelne znaczenie nie tylko w momencie zatrudnienia, ale warunkują awans, lepsze zarobki, oraz udział w zagranicznych delegacjach i szkoleniach.

Kompetencje matematyczne i podstawowe kompetencje naukowo – techniczne przejawiają się przede wszystkim w umiejętności myślenia logicznego i matematycznego. To dzięki tej umiejętności jesteśmy w stanie m.in. wykonywać operacje liczbowe, szacować czy przeliczać miary i wagi. Jest ona niezbędna w codziennym życiu i często korzystamy z niej, nie mając nawet takiej świadomości, np. w trakcie zakupów czy wizyty w banku. W ramy tej kompetencji wchodzi także umiejętność myślenia analitycznego, wyciągania wniosków, myślenia przestrzennego, generalizowania czy postrzegania rzeczywistości z perspektywy mechanizmu: przyczyna – skutek. Rozwinięte kompetencje z tego zakresu przejawiają się także znajomością pojęć naukowych, procesów technicznych czy praw natury. Za przejaw tejże kompetencji można również uznać umiejętność posługiwania się różnorodnymi urządzeniami i narzędziami technicznymi czy elektronicznymi.

Podstawowe umiejętności informatyczne, a więc swobodne korzystanie z komputera, to również standardowa umiejętność pracowników. Do owych umiejętności, na pewno należy zaliczyć znajomość obsługi programów biurowych takich jak pakiet podstawowych programów Office oraz poruszania się w Internecie. Ponadto pracodawcy chcieliby, aby absolwenci radzili sobie z pewnymi kwestiami technicznymi związanymi z komputerem np. podłączaniem do niego innego sprzętu. Cenną umiejętnością, dla pracodawców, jest również znajomość specjalistycznych programów branżowych (np. służących do obróbki tekstu, tworzenia stron internetowych czy analizy danych) wykorzystywanych na konkretnych stanowiskach. Dużą wartość dla pracodawców mają także certyfikaty potwierdzające znajomość tych programów.

Inicjatywność i przedsiębiorczość, współgrają  i są ze sobą ściśle powiązane. To od nich zależy, czy jesteśmy w stanie wychodzić z inicjatywą, nie boimy się wyzwań i chętnie podejmujemy ryzyko. Znajdują one także odzwierciedlenie w takich umiejętnościach jak kreatywność, upór w dążeniu do celu czy znajdowanie wyjścia z każdej sytuacji. Osoby przedsiębiorcze nie boją się ryzyka, nie poddają się i zawsze potrafią poradzić sobie z napotkanymi problemami. To właśnie te cechy poszukiwane są przez wielu pracodawców, ponieważ sprawiają, że pracownik nie boi się zmian, chętnie podejmuje wyzwania, a drobne niepowodzenia nie obniżają jego motywacji do dalszego działania.

Każda z tych kompetencji jest równie istotna, ponieważ każda z nich przyczynia się do udanego życia w społeczeństwie wiedzy. Zakresy wielu z nich się pokrywają i są powiązane, aspekty w jednej dziedzinie wspierają kompetencje w innej. Nabycie kompetencji kluczowych ma być niezastąpionym warunkiem dostosowania się do zmian zachodzących nieustannie w społeczno – ekonomicznej rzeczywistości. Umiejętne wykorzystanie przez jednostki zdobytych w trakcie kształcenia kompetencji, w połączeniu z pozyskanymi kwalifikacjami zawodowymi, jest jednym z wyznaczników sukcesu na rynku pracy. Liczy się nie tyle sama wiedza, co umiejętność jej zastosowania.

Autor: Elżbieta Bartoszek, pośrednik pracy Filia MBP w Kędzierzynie – Koźlu
Źródło:

1. Poradnik: Kompetencje kluczowe. Realizacja koncepcji na poziomie szkolnictwa obowiązkowego, Eurydice, Warszawa 2005,
2. Kompetencje kluczowe. Informator dla rodziców i opiekunów, WSP TWP w Warszawie, Olsztyn 2010


Web Content Display Web Content Display