Asset Publisher Asset Publisher

Back

Osoby niepełnosprawne na rynku pracy

Istotnym problemem życiowym dla każdego człowieka jest zawsze praca i zawód. Praca, dlatego, że jest źródłem dochodów, organizacji czasu, płaszczyzną kontaktów społecznych, zadowolenia, samorealizacji, a zawód – ponieważ jest źródłem poczucia tożsamości oraz jakości życia.

Istotnym problemem życiowym dla każdego człowieka jest zawsze praca i zawód. Praca, dlatego, że jest źródłem dochodów, organizacji czasu, płaszczyzną kontaktów społecznych, zadowolenia, samorealizacji, a zawód – ponieważ jest źródłem poczucia tożsamości oraz jakości życia.

Osoby niepełnosprawne są jedną z najbardziej wykluczonych grup na rynku pracy, a możliwości podjęcia przez nich zatrudnienia są ograniczone. Tymczasem aktywność zawodowa jest jednym z najlepszych sposobów na wyjście z izolacji, nierzadko również biedy i na ogólną poprawę jakości życia. Zatrudnienie i praca w życiu osób niepełnosprawnych jest czynnikiem przyśpieszającym powrót niepełnosprawnego do częściowej lub pełnej sprawności, kompensuje ograniczenia, które wynikają z niepełnosprawności, a także często jest jedynym sensem i treścią życia.

Potrzeby osób niepełnosprawnych związane z pracą zawodową są takie same jak innych grup ludności, ale dla tej grupy praca jest dodatkowo jednym z najskuteczniejszych sposobów pełnej rehabilitacji.

Jednakże sytuacja osób niepełnosprawnych na rynku pracy jest trudna. Warunkują ją zarówno czynniki, które odnoszą się do przemian ekonomicznych i politycznych w państwie, jak i te o charakterze indywidualnym, które wynikają z ograniczonych możliwości osób niepełnosprawnych. Przede wszystkim osoby niepełnosprawne są słabo wykształcone. Dlatego bardzo ważne jest aby zapewnić takim osobom dostęp do edukacji na wszystkich jej szczeblach oraz szkoleń w celu zdobycia kwalifikacji zawodowych.

Kolejną z przyczyn trudniejszej sytuacji i mniejszych szans osób niepełnosprawnych na rynku pracy jest niski poziom kultury integracyjnej w polskim społeczeństwie. Brak powszechnej akceptacji niepełnosprawności znacząco wpływa na chęć podejmowania aktywności ekonomicznej przez osoby nią dotknięte. Ważną rolę odgrywają w tym przypadku istniejące w świadomości społecznej stereotypy dotyczące pracy osób niepełnosprawnych. Przede wszystkim pracodawcy postrzegają ich przez pryzmat ograniczeń, bezradności, koniecznej pomocy ze strony innych. Mają także obawy, co do konieczności ponoszenia większych kosztów związanych z dostosowaniem miejsca i stanowiska pracy do stanu zdrowia pracownika,  a także przekonani są o mniejszej wydajności pracy takiej osoby. Konieczne są, więc działania na rzecz zmiany postaw naszego społeczeństwa wobec niepełnosprawnych. Pracownicy niepełnosprawni okażą się „silni" jeśli stworzy im się możliwość wykonywania satysfakcjonującej pracy.

Utrata pracy zawodowej często jest dramatem życiowym człowieka. Burzy system wartości, życie rodzinne oraz generuje powstawanie zachowań patologicznych. Brak pracy wpływa negatywnie na stan zdrowia osób niepełnosprawnych, gdyż może sprzyjać powstawaniu nowych schorzeń oraz nasilać dolegliwości związane z główną przyczyną niesprawności. Wiąże się także z utratą kontaktów społecznych, określonej struktury czasu, statusu, poczucia tożsamości, aktywności, zadań. Zadowolenie z życia spada. Dlatego środowisko pracy jest znaczącym elementem procesu, jakim jest rehabilitacja zawodowa osób niepełnosprawnych. Umożliwia integrację w społeczeństwie, daje poczucie własnej wartości  oraz niezależności ekonomicznej i osobistej. Ponadto dzięki aktywności na rynku pracy osoby nie w pełni sprawne przestają izolować się od reszty społeczeństwa.

Tak więc bardzo ważne jest ograniczanie nie tylko barier architektonicznych i finansowych, ale przede wszystkim mentalnych. Konieczna jest zmiana negatywnych postaw społecznych w stosunku do osób dotkniętych kalectwem. Niepełnosprawni muszą być postrzegani jako pełnowartościowe osoby w każdej dziedzinie życia a przede wszystkim w sferze zawodowej.

 

Autor tekstu: Urszula Drogoń, specjalista ds., szkoleń w OSZ w Strzyżowie

Źródło:

1. Bąbka Jarosław „Człowiek niepełnosprawny w różnych fazach życia" wyd. 2004 r.

2. Roman Ossowski „Teoretyczne i praktyczne podstawy rehabilitacji" wyd. 1999 r.

3. Raport Niepełnosprawni na rynku pracy.

4. Materiały własne.