Публикатор Публикатор

Назад

PRACA – co o niej wiesz?

Wchodząc na rynek pracy spotkasz się z pojęciami m.in.: wymiarem czasu pracy, okresem rozliczeniowym, czasem pracy i jego systemami np. podstawowym, równoważnym, w ruchu ciągłym, przerywanym, weekendowym, zadaniowym, skróconego tygodnia pracy. Co to oznacza?

Czas, w którym pozostajesz w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy jest czasem Twojej pracy.

Liczba godzin jaką jesteś obowiązany przepracować w ciągu okresu rozliczeniowego, to wymiar czasu pracy, który zależy od wymiaru zatrudnienia (pełny lub niepełny etat) i innych czynników np. liczby dni świątecznych w okresie rozliczeniowym.

Odcinek czasu wyrażony w tygodniach lub miesiącach, na który jest planowana i po upływie, którego jest rozliczana Twoja praca to okres rozliczeniowy. Maksymalna długość okresu rozliczeniowego jest uzależniona od stosowanego systemu czasu pracy.

W przypadku zatrudnienia na pełnym etacie obowiązujący Cię w okresie rozliczeniowym wymiar czasu pracy oblicza się:

  • mnożąc 40 godzin (5 dni w tygodniu x 8 godzin pracy) przez liczbę pełnych tygodni w okresie rozliczeniowym,
  • mnożąc 8 godzin przez liczbę dni pozostałych do końca okresu rozliczeniowego, przypadających od poniedziałku do piątku,
  • dodając obie liczby.

Tradycyjny system czasu pracy nazywamy podstawowym. Możesz w nim pracować nie więcej niż 8 godzin na dobę. Przeciętnie 40 godzin w 5-dniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym.

Inny rodzaj systemu czasu pracy to równoważny. Ośmiogodzinny dzień pracy jest naczelną zasadą systemu podstawowego – praca w wymiarze przekraczającym 8 godzin podlega rygorom związanym z godzinami nadliczbowymi. Dzięki równoważnemu czasowi pracy można w niektórych dniach Twój czas pracy wydłużyć, w innych zaś skrócić. Ważne, aby w okresie rozliczeniowym średnia nie przekroczyła 8 godzin. Okres rozliczeniowy nie może być dłuższy od 1 miesiąca. Wymiar pracy w jednym dniu pracy nie może przekroczyć 12 godzin. Równoważny system czasu pracy można wprowadzić jedynie wówczas, gdy jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją. Nie można go wprowadzać w sposób dowolny.

System czasu pracy, z którym możesz się również spotkać, to praca w  ruchu ciągłym. Może być on stosowany w przypadku prac, które ze względu na technologię produkcji nie mogą być wstrzymane. W ruchu ciągłym można przedłużyć Twój czas pracy do przeciętnie 43 godzin na tydzień. Okres rozliczeniowy nie może jednak przekraczać 4 tygodni.

System, o którym warto wspomnieć to przerywany czas pracy. Jego istotą jest obecność  przerwy. Podczas jednego dnia pracujesz przez kilka godzin, następnie masz kilka godzin przerwy, po których wracasz do pracy. Ograniczenia wprowadzane przez Kodeks pracy są takie, że przerywany czas może zostać wprowadzony jedynie w przypadku, gdy jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją, przerwa może być tylko jedna, nie może przekraczać 5 godzin, a rozkład czasu pracy uwzgledniający przerwę należy ustalić z góry.

Innym rodzajem systemu czasu pracy jest system zadaniowy. Polega on na tym, że nie masz ustalonego rozkładu czasu pracy, wskazuje się jedynie, jakie zadania powinieneś wykonać w ustalonymczasie. Masz w tym przypadku pełną swobodę w ustaleniu, w jakich godzinach będziesz pracował, a pracodawcę zaś interesuje tylko to, by zadania zostały wykonane. Twoim zadaniem może być np. zapewnienie czystości na terenie zakładu pracy. W niektóre dni możesz pracować 12 godzin, w inne nie przychodzić do pracy – byle w zakładzie było czysto.

System skróconego tygodnia czasu pracy, wskazuje na to, iż tydzień Twojej pracy będzie skrócony. Można tu skrócić tydzień pracy do mniej niż 5 dni w tygodniu. Będzie to efektem przedłużenia dziennego wymiaru czasu pracy np. będziesz pracował 4 dni w tygodniu po 10 godzin, co da nam 40 godzin tygodniowo. Kodeks pracy przypisuje do tego systemu ograniczenie - można go wprowadzić tylko i wyłącznie na wniosek pracownika – pracodawca nie może wprowadzić go z własnej inicjatywy, maksymalny dobowy wymiar czasu pracy to 12 godzin, okres rozliczeniowy skrócony jest do 1 miesiąca.

Inny system czasu pracy to weekendowy, który polega na tym, że wykonujesz swoją pracę jedynie w piątki, soboty, niedziele i święta. Kodeksu pracy nakłada ograniczenia dla tego systemu. Są one identyczne, jak w skróconym tygodniu czasu pracy.

Przed podpisaniem pierwszej umowy o pracę warto wiedzieć wcześniej, jaki system czasu pracy obowiązuje u danego pracodawcy i co wiąże się z każdym z nich.

Autor: Monika Bator-Ciura

Żródło:

Ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz.94 ze zm.)


Отображение сетевого контента Отображение сетевого контента