Pojęcia takie jak technik, czeladnik i mistrz pojawiają się w kontekście wybranego przez ciebie kształcenia zawodowego. Czy wiesz czym się różnią? Dlaczego w pewnych profesjach mówi się o egzaminie zawodowym, a w innych o egzaminie czeladniczym? Tekst pomoże ci uporządkować te pojęcia i zrozumieć, jak wygląda droga do zdobycia tych tytułów.

Wspomniane wyżej terminy potwierdzają kwalifikacje zawodowe, ale należą do różnych systemów. Z tytułem technika zetkniesz się w systemie edukacji, a czeladnika i mistrza – w rzemiośle.

Technik

Zakładam, że o techniku słyszałeś najwięcej. To tytuł, który możesz zdobyć po ukończeniu  pięcioletniej nauki w technikum, pod warunkiem, że zdasz wymagane egzaminy zawodowe. Zdobywasz w ten sposób wykształcenie średnie i kwalifikacje potrzebne do wykonywania zawodu.

Nauka w technikum łączy teorię z praktyką. Oprócz przedmiotów ogólnokształcących poznajesz zagadnienia związane z wybranym zawodem, odbywasz praktyki i przygotowujesz się do egzaminów zawodowych. Po ukończeniu szkoły masz do wyboru dwie drogi: rozpoczynasz pracę (ponieważ jesteś już szczęśliwym posiadaczem tytułu zawodowego, który cię do tego uprawnia) lub zdajesz maturę i idziesz na studia.

Tytuł technika możesz uzyskać na przykład w zawodach: informatyk, elektryk, geodeta, ekonomista, elektronik.

Egzamin na technika

Egzaminy zawodowe na technika organizują Okręgowe Komisje Egzaminacyjne działające w systemie Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. Możesz go zdać w technikum, szkole branżowej lub w centrum kształcenia zawodowego, które posiada odpowiednie uprawnienia.

Egzamin składa się z dwóch części:

• pisemnej – piszesz test sprawdzający wiedzę teoretyczną, trwa około 60 minut;
• praktycznej – musisz wykonać zadanie zawodowe; w zależności od kwalifikacji trwa od 120 do 240 minut.

Przebieg egzaminu kontrolują zespoły egzaminacyjne powołane przez OKE, a prace oceniane są według takich samych kryteriów w całej Polsce.

Czeladnik

Tytuł czeladnika pochodzi z dawnych tradycji rzemieślniczych. Dzisiaj sposób jego zdobycia jasno określają przepisy. Aby zostać czeladnikiem musisz zdać egzamin. Możesz do niego przystąpić po ukończeniu nauki w szkole branżowej I stopnia, która trwa 3 lata lub po zakończeniu przygotowania zawodowego u pracodawcy rzemieślnika. Zdobycie tytułu czeladnika oznacza, że potrafisz samodzielnie wykonywać swój zawód i posiadasz kwalifikacje potwierdzone egzaminem.

Przykładowe zawody, w których możesz zdobyć tytuł czeladnika: fryzjer, piekarz, stolarz, elektryk, mechanik pojazdów samochodowych.

Mistrz

Jeśli widzisz się w rzemiośle, celem twojego rozwoju zawodowego powinno być zdobycie tytułu mistrza. Aby przystąpić do egzaminu mistrzowskiego, musisz zdobyć odpowiednie kwalifikacje i wymagane doświadczenie zawodowe.

Długość doświadczenia zależy m.in. od wykształcenia i spełnienia warunków określonych w rozporządzeniu w sprawie egzaminu mistrzowskiego. Zdobycie tytułu mistrza oznacza więc kilka lat nauki i praktyki zawodowej. Mistrz potwierdza najwyższy poziom kwalifikacji zawodowych w rzemiośle oraz przygotowania do prowadzenia własnego zakładu i szkolenia przyszłych pracowników.

Tytuł mistrza możesz zdobyć w zawodach: fryzjer, cukiernik, kominiarz, stolarz, tapicer.

Egzamin czeladniczy i mistrzowski

Egzaminy czeladniczy i mistrzowski organizowane są przez izby rzemieślnicze i przeprowadzane przed komisją egzaminacyjną izby rzemieślniczej. W skład komisji wchodzą doświadczeni przedstawiciele danego zawodu.

Egzaminy składają się z dwóch części:

• praktycznej, trwającej od 120 minut do maksymalnie 24 godzin, w zależności od zawodu;
• teoretycznej, która składa się z egzaminu pisemnego (45-210 minut) i ustnego (do 30 minut).

Podczas egzaminu czeladniczego oprócz twoich umiejętności praktycznych sprawdzana jest wiedza z zakresu technologii, materiałoznawstwa, maszynoznawstwa, przepisów BHP, prawa pracy, ochrony środowiska oraz podstaw prowadzenia działalności gospodarczej.

Egzamin mistrzowski jest bardziej wymagający niż egzamin czeladniczy. Podczas niego oceniane są twoje umiejętności praktyczne i to, czy masz wiedzę dotyczącą prowadzenia działalności gospodarczej, organizacji pracy i przepisów obowiązujących w danym zawodzie oraz z podstaw pedagogiki i psychologii potrzebnych do szkolenia przyszłych pracowników.

W praktyce obie ścieżki zdobywania tytułów (w systemie edukacji i rzemiosła) mogą się uzupełniać. Możesz najpierw ukończyć technikum, a później zdobyć tytuł czeladnika i mistrza. Rozwój w rzemiośle możesz porównać do zdobywania kolejnych szczebli doświadczenia.

Znając różnice między tytułami zawodowymi łatwiej świadomie zaplanujesz swoją ścieżkę zawodową.

Autor: Marta Halicka

Źródła:

• https://collegium.edu.pl/artykul/czeladnik/
• https://www.okz.wloclawek.pl/aktualnosci/mistrz-i-czeladnik-tryby-uzyskiwania-kwalifikacji-rzemieslniczych
• https://strefaedukacji.pl/egzaminy-potwierdzajace-kwalifikacje-zawodowe-czeladniczy-mistrzowski-i-zawodowy-jakie-sa-miedzy-nimi-roznice/ar/c5-17979775
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 stycznia 2017 r. w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych