Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Informator na temat warunków życia i pracy w Wielkiej Brytanii

Spis treści:

Czy warto wyjeżdżać do Wielkiej Brytanii w poszukiwaniu pracy?

Wielka Brytania nadal jest podstawowym kierunkiem wybieranym przez Polaków szukających swojej szansy za granicą. Bezrobocie jest tu dość niskie, pensje bardzo przyzwoite, a język najbardziej przyswajalny z możliwych. Można też liczyć na pomoc miejscowych rodaków, co przynajmniej na starcie ma olbrzymie znaczenie. Jednak jeśli myślisz o wyjeździe do Wielkiej Brytanii do pracy warto wcześniej zapoznać się z paroma przydatnymi informacjami dotyczącymi tego kraju.

Informacje ogólne, czyli co o Wielkiej Brytanii powinieneś wiedzieć przed wyjazdem?

Oficjalna nazwa Wielkiej Brytanii to: Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (The United Kingdom of Great Britain and the Northern Ireland). Wielka Brytania jest umiejscowiona w Europie Zachodniej, na wyspach pomiędzy Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym, włącznie z 1/6 terytorium wyspy Irlandii, na północny zachód od Francji. Powierzchnia Wielkiej Brytanii wynosi 244.820 km2. Klimat jest umiarkowany, stale łagodzony przez Prąd Zatokowy; zachmurzenie utrzymuje się przez większą część dnia. Ukształtowanie terenu w Wielkiej Brytanii to głównie wzgórza i niskie góry, na wschodzie i południowym-wschodzie przechodzące w faliste równiny. Najwyższym punktem Wielkiej Brytanii jest Ben Nevis (1343 m n.p.m.), zaś najniższym Fenland (4 m. p.p.m).

Ustrój Wielkiej Brytanii to monarchia konstytucyjną z rządem odpowiedzialnym przed parlamentem. Obecnym urzędującym monarchą brytyjskim jest królowa Elżbieta II, która zasiadła na tronie w 1952 r. i została koronowana w 1953 r. Dzisiaj jej funkcje są głównie ceremonialne, a rzeczywiste rządy spoczywają w rękach premiera. Wielka Brytania jest bardzo scentralizowanym państwem, w którym Parlament Westminsterski zajmuje się większością spraw politycznych. W ostatnich latach jednak każdy z krajów, wchodzących w skład Zjednoczonego Królestwa poza Anglią, otrzymał własne organa rządowe, zajmujące się sprawami lokalnymi.
Wielka Brytania składa się z trzech krajów (countries): Anglii, Szkocji i Walii. W skład Zjednoczonego Królestwa wchodzą zaś: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka
Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Kraje te z kolei dzielą się na własne jednostki administracyjne:
- 9 regionów (Regions) w Anglii,
- 32 Council Areas w Szkocji,
- 22 Unitary Authorities w Walii,
- 26 dystryktów (Districts) w Irlandii Północnej.

Wyspy Normandzkie i wyspa Man posiadają odrębny status dependencji Korony Brytyjskiej.
Terytoriami zależnymi od Zjednoczonego Królestwa są: Gibraltar, Anguilla, Bermudy, Brytyjskie Wyspy Dziewicze, Falklandy z wyspami Georgia Południowa i Sandwich Południowy, Kajmany, Montserrat, Turks i Caicos, Św. Helena, Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego i Pitcairn. Stolicą państwa jest Londyn, który jest jednym z najlepiej rozwiniętych miast nie tylko w Europie, ale i na całym świecie. Leży on we wschodnio-południowej części kraju nad rzeką Tamizą. Miasto liczy nieco ponad 7 mln mieszkańców.

W Wielkiej Brytanii zamieszkuje ok. 62,222 mln osób (dane z lipca 2011 r. Skład etniczny: Anglicy (83,8%), Szkoci (8,4%), Irlandczycy (2,9%), Walijczycy (4,9%), Hindusi (1%). Wyznania religijne: anglikanie (56%), katolicy (13%), prezbiterianie (7%), metodyści (4%), bezwyznaniowcy (16%). Choć oficjalnie w Wielkiej Brytanii brak jest języka urzędowego, de facto jednak jest nim język angielski (English). Język angielski jest językiem urzędowym w terytoriach zależnych Wielkiej Brytanii i dominiów. Innymi językami używanymi w Wielkiej Brytanii są: szkocki i szkocki galicki (Szkocja), walijski (Walia) oraz irlandzki (Irlandia Północna). Walutą obowiązującą w Wielkiej Brytanii jest funt szterling (£ lub GBP) dzielący się na 100 pensów (1 £ = 5,33 PLN, wg średniego kursu NBP z 13 listopada 2014 r.).

Słów kilka o rynku pracy w Wielkiej Brytanii.

Wielka Brytania, obok Szwecji i Irlandii, należała do grona państw tzw. "starej Unii", które jako pierwsze już 1 maja 2004 r. otworzyły rynek pracy dla cudzoziemców pochodzących z nowych krajów członkowskich Unii Europejskiej, w tym Polski, rezygnując tym samym z wprowadzania okresu przejściowego. Fakt ten oznacza, iż każdy Polak może bez przeszkód i zbędnych formalności podjąć legalną pracę zarobkowa na terenie Wielkiej Brytanii i nie jest od niego wymagane pozwolenie na pracę.

Możliwości pracy w Wielkiej Brytanii są bardzo duże, zwłaszcza dla osób, które nie potrzebują na nią pozwolenia. W porównaniu do innych krajów Unii Europejskiej, bezrobocie na Wyspach jest niewielkie i utrzymuje się poniżej 5%. Jest to zasługą elastycznego rynku pracy.

Przeważająca część krajowej produkcji jest skupiona na południowym wschodzie kraju. W regionach takich jak północna Anglia, Szkocja, Irlandia Północna czy Walia bezrobocie jest dużo wyższe. O pracę trudno również w takich gałęziach jak produkcja czy przemysł ciężki. Jeżeli nie masz pozwolenia na pracę w Wielkiej Brytanii, może się okazać, że zdobyć je jest trudniej niż znaleźć zatrudnienie. Jeśli szukasz dobrze płatnej pracy, podstawą jest świetna znajomość języka angielskiego. Kwalifikacje nie są aż tak ważne, zdarza się, że pracodawca bierze pod uwagę przede wszystkim doświadczenie. Na przykład jeżeli odnosiłeś sukcesy w biznesie, zostaniesz zatrudniony, mimo że możesz nie mieć wykształcenia w tej dziedzinie. Jeżeli jesteś studentem i wybierasz się do Wielkiej Brytanii aby uczyć się języka i chcesz zarobić na swoje utrzymanie – nie będziesz miał problemu ze znalezieniem pracy. Nawet jeżeli twój angielski jest na niskim poziomie, prawdopodobnie szybko uda ci się znaleźć dorywczą pracę. Pamiętaj jednak, że zarobki w takich zawodach nie są wysokie.

Poszukiwany/poszukiwana czyli jakie zawody są w Wielkiej Brytanii deficytowe?

Wielka Brytania to jedna z największych gospodarek świata. Sektor usługowy to 70 procent brytyjskiego PKB, jednak nadal istotne są branże takie jak sektor produkcji samochodów, branża kosmiczna i farmaceutyczna. Recesja i wysokie zadłużenie publiczne negatywnie odbiły się na finansach publicznych, co doprowadziło do znacznego spadku liczby miejsc pracy. Jednak Wyspy Brytyjskie to wciąż dobre miejsce do pracy – we wrześniu 2014 r. stopa bezrobocia w Zjednoczonym Królestwie wynosiła zaledwie 5,9 proc. Niemniej nadal poszukiwani są inżynierowie z branży motoryzacyjnej, elektrycznej i ochrony środowiska, inżynierowie i technicy energetycy, szefowie kuchni japońskiej, tajskiej i azjatyckiej, konsultanci placówek opieki zdrowotnej i pielęgniarki asystujące przy zabiegach operacyjnych, specjaliści IT, a także kierowcy ciężarówek, autobusów i autokarów. Pracę łatwo znajdą kucharze, kelnerzy, kierowcy oraz budowlańcy i rzemieślnicy. Problemu z zatrudnieniem nie będą miały również pielęgniarki, dentyści i opiekunowie osób starszych. Warunkiem zatrudnienia zwykle jest znajomość angielskiego – przynajmniej w stopniu komunikatywnym. Anglicy nie mają ochoty porozumiewać się z pracownikami na migi - jest zbyt wielu chętnych, z którymi można się dogadać.

Na największe pensje liczyć mogą oczywiście finansiści i pracownicy branży reklamowej. Jak przyznają Anglicy fenomenem polskiego pracownika jest nie tylko pracowitość i rzetelność w wykonywaniu obowiązków, ale także, a może przede wszystkim, fakt wykonywania przez Polaków prac, które dla mieszkańców Wielkiej Brytanii nie są atrakcyjne, głównie ze względu na stosunkowo niski poziom płac. Do tych prac zaliczane są remonty mieszkań, opieka nad dziećmi i osobami starszymi  oraz wszelka inna pomoc domowa.

Jeśli zamierzasz wyjechać do pracy na lato, zacznij jej szukać znacznie wcześniej, np. w maju. Potem może być już za późno!

Przed wyjazdem do Wielkiej Brytanii pamiętaj o...

Przed wyjazdem do Wielkiej Brytanii w celu znalezienia pracy lub przeprowadzenia rozmowy selekcyjnej, powinieneś pamiętać o tym czy masz:

  • Kompletny paszport;
  • Curriculum Vitae w wersji angielskiej, listy motywacyjne i referencyjne z poprzednich miejsc zatrudnienia, kserokopia dyplomów akademickich oraz certyfikaty ukończenia kursów.
  • Kopię kontraktu lub zasady i warunki zatrudnienia
  • Sprawdź, czy wiesz jakie są ustalenia dotyczące podróży i czy za podróż będziesz płacić Ty czy pracodawca;
  • Sprawdź czy masz zarezerwowane mieszkanie niedaleko miejsca pracy;
  • Sprawdź czy masz Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego lub/oraz dowód wykupienia prywatnego ubezpieczenia kosztów leczenia za granicą;
  • Sprawdź czy masz wystarczająco dużo pieniędzy, które muszą wystarczyć do pierwszej wypłaty lub na powrót do domu, jeśli to będzie konieczne.

Dodatkowo dobrze jest:

  • Znaleźć w Polsce kogoś, kto poświadczy twoje referencje potencjalnemu pracodawcy w Wielkiej Brytanii;
  • Wykupić ubezpieczenie na czas pobytu za granicą, które chronić będzie od następstw nieszczęśliwych wypadków oraz pokryje koszty leczenia w razie choroby. Ubezpieczyciel pokryje również koszty podróży osoby bliskiej do Anglii jeżeli nastąpi taka potrzeba. Można również dokupić ryzyko utraty bagażu, oraz odpowiedzialności cywilnej. Praktycznie każda firma ubezpieczeniowa w Polsce posiada w swojej ofercie takie ubezpieczenie;
  • Nauczyć się angielskiego chociaż na poziomie komunikatywnym, żeby podnieść kwalifikacje, które już masz. Możesz bez problemu znaleźć w intrenecie darmowe kursy i książki do nauki angielskiego.

Najważniejsze formalności po przyjeździe do Wielkiej Brytanii.

Poniższe informacje pomogą wam przygotować się do pracy w Wielkiej Brytanii. Na początku musicie pamiętać, że w Wielkiej Brytanii nie ma obowiązku meldunkowego. Co więcej – nawet jeżeli będziemy tu mieszkać dłużej niż 90 dni, nie potrzebujemy na to żadnego zezwolenia. Jeśli jednak z potwierdzeniem pobytu czujesz się spokojniej – możesz wystąpić o udzielenie rezydentury czasowej, czyli wydanie registration certificate. Dokument ten będzie niezbędny np. w sytuacji, gdybyś chciał podjąć pracę, założyć konto w banku lub sprowadzić na Wyspy członków swojej rodziny, niebędących obywatelami UE. By uzyskać registration certificate, będziesz musiał przedstawić ważny paszport lub dowód, akt urodzenia lub ślubu oraz dwa zdjęcia. Osoby pracujące będą też musiały przygotować zaświadczenie o tym, że pracują, studenci – potwierdzenie z uczelni, samozatrudnieni – dowód opłacania ubezpieczenia zdrowotnego (zarejestrowania w National Insurance), a żyjący z oszczędności – potwierdzenie ubezpieczenia i posiadania odpowiednio pokaźnej gotówki. Certyfikat mogą też uzyskać bezrobotni, emeryci i niezdolni do pracy. Wniosek o udzielenie rezydentury tymczasowej – Registration Certificate – dla obywateli EOG i Szwajcarii, tj. formularz EEA1 oraz dalsze informacje dostępne są na stronie: http://www.ukba.homeoffice.gov.uk/eucitizens/documents-eea-nationals/

Szczegółowe informacje dotyczące wypełniania wniosku:
http://www.bia.homeoffice.gov.uk/sitecontent/applicationforms/eea/eea11.pdf

Koszt wniosku wynosi 55 GBP od osoby a wniosek możemy złożyć w każdym momencie pobytu. Po 5 latach mieszkania, pracy, studiowania lub samozatrudnienia w Wielkiej Brytanii, również będąc członkiem rodziny osoby, która od 5 lat mieszka, pracuje itp. w Wielkiej Brytanii lub posiada rezydenturę stałą, można, ale nie trzeba ubiegać się o rezydenturę stałą (prawo do stałego pobytu) - Permanent Residence. Jeśli chcemy mieć potwierdzenie prawa do stałego pobytu należy złożyć formularz EEA3 oraz dołączyć takie same dokumenty jak w przypadku ubiegania się o rezydenturę tymczasową, z tym, że w tym przypadku należy potwierdzić okres 5 lat. Osoby pracujące muszą dodatkowo przesłać dokumenty P60/P45 potwierdzające okres zatrudnienia.

Jeżeli chodzi o formalności przy podejmowaniu pracy to należy pamiętać, że od 1 maja 2011 r. Polacy podejmujący pracę w Wielkiej Brytanii nie muszą się już rejestrować  w brytyjskim Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (Home Office). Osoby będące na Wyspach koniecznie powinny postarać się o numer ubezpieczenia społecznego (National Insurance number). Składa się on z liter i cyfr i jest indywidualnym numerem nadawanym na całe życie. Jest on konieczny, by podjąć pracę (ubiegać się
o pracę), uzyskać kredyt studencki czy skorzystać ze świadczeń społecznych. By uzyskać NI Number, najlepiej skontaktować się z Jobcentre Plus (tel. 0845 600 0643, od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00-20.00). Polacy mogą podejmować zatrudnienie, pracować jako pracownicy najemni lub samozatrudnieni, rozpoczynać działalność gospodarcza, zarządzać przedsiębiorstwami lub założyć lokalne filie przedsiębiorstwa. Umowy o pracę zwykle zawierane są ustnie, jednak pracodawca w ciągu dwóch miesięcy ma obowiązek dostarczyć ci oświadczenie (written statement of employment particulars), zawierające twoje dane i szczegóły dotyczące twojej pracy i płacy. Jako pracownik spoza Wielkiej Brytanii możesz poprosić o normalną umowę na piśmie. Gdy ją otrzymasz, sprawdź dokładnie proponowane warunki pracy – i nie podpisuj, jeśli czegoś nie rozumiesz. Umowy można zawierać na pełen etat lub jego część oraz na czas określony lub na stałe. W Wielkiej Brytanii obowiązują przepisy, które mają zagwarantować, by osoby pracujące w niepełnym wymiarze godzin nie były traktowane gorzej niż pracownicy zatrudnieni na pełen etat.

Uznawalność dyplomów i kwalifikacji dla celów zawodowych.

W niektórych zawodach należy nostryfikować swój dyplom, np. lekarz, dentysta, czy pielęgniarka muszą potwierdzić swoje kwalifikacje w NARIC. Potwierdzenie kwalifikacji jest usługą płatną, czasami np. w przypadku pielęgniarek pracodawca ponosi koszty procedury. Sieć National Reference Point – NRP (punkt referencyjny) jest siecią w całej Europie, która może być pomocna w uzyskaniu uznania kwalifikacji pracownika migrującego. Brytyjski National Reference Point for Vocational Qualifications (kwalifikacje zawodowe) jest kierowany przez NARIC i działa jak agencja narodowa w europejskiej sieci państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Brytyjski Reference Point udziela informacji na temat uznawalności kwalifikacji w Wielkiej Brytanii.
Informacji można szukać również w NARIC National Academic Recognition Information Centre:
www.naric.org.uk
tel.: 0 871 330 7033 dla dzwoniących z Wielkiej Brytanii
tel.: 0044 1242 258621 dla dzwoniących spoza Wielkiej Brytanii.
UK National Reference Point for Vocational Qualifications – biuro jednak nie jest otwarte dla klientów:
UK NARIC, Oriel House, Oriel Road, Cheltenham, Glos, GL50 1XP.

http://www.uknrp.org.uk
http://ecctis.co.uk/NARIC/Default.aspx
http://ecctis.co.uk/naric/Individuals/Coming%20to%20the%20UK.aspx
http://ecctis.co.uk/naric/Contact%20Us.aspx

W Polsce instytucją właściwą w sprawach uznawalności zagranicznych dyplomów i stopni
naukowych jest obecnie Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Departament Organizacji
Szkolnictwa Wyższego, Kontroli i Nadzoru (DKN):
ul. Hoża 20, ul. Wspólna 1/3, 00-529 Warszawa,
tel. (22) 529 27 18
fax (22) 628 09 22
www.nauka.gov.pl

Informacjami dysponuje również Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej http://www.buwiwm.edu.pl . Aby umożliwić obywatelom Unii Europejskiej pracę w kraju członkowskim UE bez konieczności przekwalifikowania, został wprowadzony Ogólny System Wzajemnej Uznawalności Kwalifikacji Zawodowych. Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych. Dyrektywa ta ustanawia system uznawania kwalifikacji zawodowych, który ma na celu zwiększenie elastyczności rynku pracy, dalszą liberalizację w zakresie świadczenia usług, rozszerzenie automatycznego uznawania kwalifikacji zawodowych oraz uproszczenie procedur administracyjnych.
Ogólny system uznawania kwalifikacji:
System ogólny ma zastosowanie w przypadku zawodów, które nie są objęte szczególnymi zasadami uznawania kwalifikacji oraz w określonych sytuacjach, gdy specjalista nie spełnia warunków określonych w innych systemach uznawania kwalifikacji. System ten opiera się na zasadzie wzajemnego uznawania kwalifikacji, bez uszczerbku dla stosowania środków wyrównawczych, jeżeli występują znaczące różnice pomiędzy wykształceniem zdobytym przez daną osobę a wykształceniem wymaganym w przyjmującym państwie członkowskim. Środek wyrównawczy może mieć formę stażu adaptacyjnego lub testu umiejętności. Wyboru dokonuje osoba zainteresowana, chyba że zastosowanie ma szczególne odstępstwo.
http://europa.eu/legislation_summaries/internal_market/living_and_working_in_the_internal_marke
t/c11065_pl.htm

Informacje na temat uznawalności kwalifikacji w poszczególnych zawodach:

• Architekci – http://www.arb.org.uk
• Stomatolodzy – http://www.gdc-uk.org
• Lekarze – http://www.gmc-uk.org
• Pielęgniarki i położne – http://www.nmc-uk.org
• Weterynarze – http://www.rcvs.org.uk
• Instytucja oceniające kwalifikacje w pozostałych zawodach – http://www.education.gov.uk

Warunki pracy – czyli co musisz wiedzieć o prawach pracownika!

Jeśli jest to możliwe, umowę o pracę warto podpisać przed wyjazdem do Wielkiej Brytanii. Jeśli oferują nam umowę o pracę, sprawdźmy dokładnie warunki pracy. Upewnijmy się, że rozumiemy, co podpisujemy. Sprawdźmy sposób i warunki zapłaty. Spytajmy również o koszty przejazdu i zakwaterowania oraz czy otrzymamy na ten cel pomoc finansową od pracodawcy i na jakich warunkach. Prawdopodobnie wynagrodzenie będzie wypłacane nam przelewem na konto bankowe, więc przygotujmy wcześniej odpowiednie dokumenty konieczne do otwarcia rachunku, może nasz bank będzie mógł nam w tym pomóc przed wyjazdem. Prawa pracownicze uregulowane są w ustawie o prawach pracowniczych z 1996 r. (Employment Rights Act).

Godziny pracy.

Tydzień pracy w Wielkiej Brytanii liczy 37,5 godziny. W wyjątkowych sytuacjach i za dodatkowym wynagrodzeniem pracodawca może wydłużyć tydzień pracy, jednak maksymalnie do 48 godzin. Aby była taka możliwość pracodawca musi mieć pisemną zgodę pracownika. Pracujący więcej niż 6 godzin dziennie mają prawo do 20 minut przerwy w ciągu dnia. Pracownicy niepełnoletni (w wieku 16 i 17 lat) mogą maksymalnie pracować 8 godzin dziennie lub 40 godzin tygodniowo, nawet gdyby chcieli pracować dłużej.
Aby uzyskać więcej informacji należy odwiedzić stronę internetową:
https://www.gov.uk/maximum-weekly-working-hours

Urlop.

Pracodawcy zapewniają najczęściej 28 dni płatnego urlopu wypoczynkowego w skali roku, choć mogą zdarzyć się odstępstwa od tej reguły. Będąc zatrudnionym na pełen etat i pracując 5 dni w tygodniu mamy prawo do nie mniej niż 28 dni płatnego urlopu rocznie, ale pracownicy zatrudnieni w niepełnym wymiarze czasu pracy i pracujący np. 3 dni tygodniowo mogą uzyskać maksymalnie 16,8 dni płatnego urlopu rocznie.

Podatki.

Od 6 kwietnia 2015 roku obowiązują nowe progi podatkowe w Wielkiej Brytanii. Brytyjski rok podatkowy 2015/2016 to okres od 6 kwietnia 2015 roku do 5 kwietnia 2016 roku, oprócz nowych progów podatkowych obowiązuje również nowa wysokość kwoty wolnej od podatku.

stawka podatkowa

rok podatkowy 2015/16

podstawowa 20%

0 GBP do 31.785 GBP

wyższa 40%

31.786 do 150.000 GBP

najwyższa 45%

powyżej 150.000 GBP

 

Zasiłek dla bezrobotnych.

Świadczenie dla osób bezrobotnych, czyli tzw.jobseeker’s allowance, JSA, należy się osobom, które nie pracują lub pracują mniej niż 16 godzin tygodniowo. W Wielkiej Brytanii są dwa rodzaje zasiłków: contributions-based JSA wypłacany jest osobom, które zapłaciły odpowiednią liczbę składek na ubezpieczenie społeczne (NICs) w ciągu dwóch lat poprzedzających rok podatkowy, w którym ubiegają się o zasiłek. Świadczenie wypłaca urząd pracy, maksymalnie przez 182 dni. Druga forma zasiłku to income-based JSA, uzależniony od dochodów i oszczędności. Może go otrzymać osoba, która nie wpłaciła wystarczająco dużo składek NICs i ma niskie dochody. Maksymalna stawka zasiłku contributions-based JSA dla osób w wieku 16-24 lata wynosi 56,80 funtów tygodniowo, dla osób w wieku 25 lat i więcej – 71,7 funtów (2014 r.). W przypadku income-based JSA maksymalne stawki są identyczne. Wiecej informacji na stronie www.direct.gov.uk (zakładka „Employment”).


Warunki życia w Wielkiej Brytanii.

Najważniejszą kwestią, związaną z życiem na Wyspach to koszty życia. Są one w Wielkiej Brytanii nawet o 11% wyższe niż średnia międzynarodowa. Drogie są w szczególności koszty transportu, które mogą być nawet o 31% wyższe niż w innych państwach. Gaz, woda są o 18% droższe, restauracje i hotele o 12%, rekreacja i kultura jest droższa o 14%. Koszty żywności jednak nie są wysokie w stosunku do brytyjskich zarobków, ponieważ za artykuły spożywcze nie płaci się podatku VAT.
Poszukując mieszkania w Wielkiej Brytanii, można skorzystać z gazet, w których często zamieszczane są ogłoszenia, jak również z pomocy agencji nieruchomości, które zajmują się wynajmowaniem mieszkań. Często również sklepowe okna są miejscem zamieszczania takich ogłoszeń. Wynająć można zarówno umeblowane, jak i nie umeblowane domy, bezpośrednio od właściciela jak i przez agencje. Hotele i pensjonaty zapewniają raczej mieszkanie na krótki okres czasu. Jeśli będziemy szukać mieszkania przez agencje, musimy przygotować się na dodatkowa opłatę. Zasady wynajmu lokali reguluje Housing Act z 1988 roku. Można podzielić je na dwie grupy: wynajem na czas długi oraz wynajem na czas określony – przynajmniej 6 miesięcy. Najemcy w Wielkiej Brytanii są chronieni prawem. Wynajmujący nie może wymówić mieszkania bez nakazu sądowego. Niepokojenie najemcy w celu skłonienia go do opuszczenia mieszkania jest również nielegalne. Każdy przypadek takiego niepokojenia lub nielegalnej eksmisji powinno się zgłosić władzom lokalnym, które mają prawo interweniować. Niektóre lokale są wynajmowane przez stowarzyszenia non-profit. Są one subsydiowane, co umożliwia im utrzymanie czynszów na rozsądnym poziomie. Oferują one również lokale do wspólnego wynajmowania, co umożliwia dzielenie czynszu na kilka osób. Poniżej  przykładowe miesięczne opłaty za wynajęcie mieszkania:

Londyn - 1 pokój - 600 GBP
Edynburg - 1 pokój - 400 GBP
Manchester/Birmingham - 1 pokój - 350 GBP
Londyn - 2 pokoje - 800 GBP
Edynburg - 2 pokoje - 600 GBP
Manchester/Birmingham - 2 pokoje - 450 GBP
Londyn - 3 pokoje - 1100 GBP
Edynburg - 3 pokoje - 800 GBP
Manchester/Birmingham - 3 pokoje - 650 GBP

Koszty wynajmu będą różnić się w zależności od wielkości, standardu mieszkania i jego lokalizacji. Najdroższe mieszkania będą oczywiście w centrum miasta. Koszty wynajęcia mieszkania różnią się również w zależności od regionu Wielkiej Brytanii, np. w samym Londynie mogą wynosić od 779 GBP w Dartford do 1,689 GBP w Londynie Zachodnim. W pozostałych regionach Wielkiej Brytanii np. 523 GBP w północno-wschodniej części (najtańszy region) i średnio 782 GBP w pozostałych regionach. Najwyższe opłaty są w Londynie i w regionie South East (w Londynie opłaty są wyższe o około 50% w porównaniu do reszty kraju). Mieszkańcy Londynu płacą również około 400 funtów tygodniowo na podatek miejski oraz na dojazdy do pracy. Należy pamiętać również o depozycie i jednym miesięcznym czynszu płaconym z góry. Dodatkowo płaci się osobno rachunki za gaz, wodę, prąd, telefon, telewizję oraz płaci się podatek miejski – średnio gospodarstwo domowe płaci około 100 GBP miesięcznie. Abonament telewizyjny to kwota 145.50 GBP rocznie (kwota niezmienna do 2016 r.), z opłat zwolnione są osoby, które ukończyły 75 lat. Koszty wynajęcia umeblowanego pokoju kształtują się w granicach: od 350 GBP w Glasgow, od 500 GBP w Edynburgu, od 304 GBP w Newcastle, od 375 GBP w Manchesterze, od 350 GBP w Birmingham i Cardiff i od 672 w Londynie.
Studia w Wielkiej Brytanii są płatne, każda uczelnia ma ustalone własne stawki czesnego i wpisowego. Szczegółów należy szukać na stronach internetowych poszczególnych uczelni. Studenci mogą ubiegać się o dofinansowanie lub pożyczki studenckie. Przed wyjazdem na studia warto sprawdzić czy wystarczy nam środków finansowych na czesne, zakwaterowanie, wyżywienie i przejazdy środkami transportu publicznego.

Wyspy również znane są wielu możliwości wypoczynku, rozrywki, kultury, sportu. Dostęp do tych atrakcji jest jednym z najłatwiejszych w Europie. Wielka Brytania jest również uważana za jeden z zakupowych rajów, biorąc pod uwagę ilość sklepów oraz jakość dostępnych w nich towarów. Telewizja brytyjska jest znana z jednych z najlepszych programów świata a radio jest na równie wysokim poziome. Brytyjskie społeczeństwo znane jest z opiekuńczości, co ma poparcie w ilości instytucji charytatywnych – zarówno na szczeblu państwowym jak i międzynarodowym. Wielka Brytania jest bezsprzecznie ważnym ośrodkiem naukowym, co przekłada się na ilość zdobytych przez Brytyjczyków Nagród Nobla. Jest to jedno z najmniej skorumpowanych i rozwiniętych państw globu.
Mieszkańcy Wysp w porównaniu do innych państw cieszą się dużo większymi swobodami obywatelskim. Wielka Brytania nadal jest potęgą z dużym wpływem na politykę światową, zaś Londyn pozostaje centrum kultury anglojęzycznej. Życie w Wielkiej Brytanii z pewności pobudzi nas intelektualnie oraz duchowo. To, że jest tam bardzo ciekawie nie pozostawia żadnych wątpliwości. Często słyszymy narzekania na brytyjską pogodę, jednak wielu rodaków znalazło tam swój dom i postanowiło związać z Wyspami całe swoje życie.

Gdzie szukać pomocy w razie nagłych wypadków?

Telefony alarmowe i informacyjne
Pogotowie ratunkowe – 112 lub 999
Straż pożarna – 112 lub 999
Policja – 112 lub 999

Adresy polskich placówek dyplomatycznych

Ambasada RP w Londynie
47 Portland Place, London W1B 1JH
tel. 0044 207 2913 520
fax. 0044 207 2913 575
e-mail: london@msz.gov.pl
http://www.londyn.msz.gov.pl/pl/

Konsulat Generalny RP w Manchesterze
14th floor, Rodwell Tower, 111 Piccadilly, Manchester M1 2HY
tel. 0044 161 245 4130
fax. 0044 161 236 8709
e-mail: manchester@msz.gov.pl
http://www.manchester.msz.gov.pl/pl

Konsulat Generalny RP w Edynburgu
2 Kinnear Road, Edinburgh EH3 5PE
tel. 0044 131 5520 301
tel./fax 0044131 5521 086
e-mail: edinburgh@msz.gov.pl
http://www.edynburg.msz.gov.pl/pl/
Adres informacyjnej strony internetowej o Wielkiej Brytanii w języku angielskim
http://www.unitedkingdom.com
http://www.visitengland.com
http://www.royal.gov.uk
http://www.virtual-london.com

Adresy stron internetowych zawierających więcej informacji z powyższego zakresu

www.eures.europa.eu - międzynarodowy portal EURES
http://www.ukinpoland.fco.gov.uk - strona ambasady brytyjskiej w Warszawie
http://www.visitbritain.com - strona informująca o turystycznych walorach Wielkiej Brytanii
http://www.talentscotland.com/polska - strona z informacjami ogólnymi dot. życia, pracy oraz
nauki w Szkocji (wersja w języku polskim).

Ubezpieczenie społeczne

National Insurance Number jest to numer referencyjny dotyczący całego systemu ubezpieczenia
społecznego w Wielkiej Brytanii. Składa się z liter i cyfr i jest indywidualnym numerem nadawanym na całe życie. Jest on potrzebny w sytuacji podjęcia pracy (ubiegania się o pracę), ubiegania się o kredyt studencki czy w sytuacji korzystania ze świadczeń społecznych. Numer ten wysyłany jest automatycznie do osób, które mieszkają w Wielkiej Brytanii, tuż przed ich szesnastymi urodzinami oraz do osób, których rodzice pobierają na nich zasiłek rodzinny. Osoby między 16 a 20 rokiem życia, które nie otrzymały National Insurance Number powinny skontaktować się z National Insurance Registration Helpline 0845 915 7006 od poniedziałku do piątku w godzinach 8:30-17:00, w celu uzyskania dalszych wskazówek. Polacy, którzy przebywają w Wielkiej Brytanii i potrzebują NI Number ponieważ chcą rozpocząć pracę lub samozatrudnienie powinni skontaktować się telefonicznie z Jobcentre Plus: tel.: 0845 600 0643 od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-20:00.

Osoba ubiegająca się o NI Number umówiona zostanie na „wywiad potwierdzający tożsamość” – „evidence of identity interview” lub przesłany zostanie jej formularz pocztą. Jeśli będzie konieczność przyjścia na wywiad to JobCentre Plus potwierdzi datę, godzinę i miejsce wywiadu oraz przekaże nam informacje jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku. Na spotkaniu z pracownikiem urzędu zapytani będziemy o powody ubiegania się o NI Number oraz poproszeni zostaniemy o przedstawienie dokumentów potwierdzających tożsamość np.: ważny paszport, dowód osobisty, akt urodzenie, akt ślubu lub prawo jazdy. Przydzielony nam numer przesłany zostanie do nas listownie. Z chwilą otrzymania NI Number informujemy o nim naszego pracodawcę. Numeru NI nie przekazujemy osobom nieuprawnionym.
Infolinia dotycząca National Insurance Number:
tel.: 0845 915 7006 od poniedziałku do piątku w godzinach 8:30-17:00.

Opieka zdrowotna

W Wielkiej Brytanii usługi zdrowotne są świadczone przez Państwową Służbę Zdrowia (National Health Service – NHS). Większość usług w sektorze publicznej opieki zdrowotnej jest bezpłatna, chociaż za niektóre świadczenia trzeba zapłacić, np. za recepty i usługi stomatologiczne. W Anglii należy zapłacić za przepisywane leki – 8.05 GBP za każdy lek (od 1.04.2014 r.). W Szkocji, Walii i Irlandii Północnej nie ma opłat. Obywatele z krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego mogą korzystać z usług NHS na takich samych zasadach jak obywatele brytyjscy, jeżeli posiadają ze sobą odpowiedni E formularz.

Po przyjeździe do Wielkiej Brytanii powinniśmy jak najszybciej zarejestrować się w najbliższej przychodni. Dzięki temu zostaniemy przypisani do konkretnego lekarza rodzinnego, który zajmuje się większością chorób i co ważne - może wydać skierowanie do szpitala jeśli nasz stan zdrowia jest poważny. Jednak jeżeli nasz pobyt będzie krótszy niż 6 miesięcy podlegać będziemy pod Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego. Jednak na pobyt dłuższy niż 6 miesięcy należy zarejestrować się u lekarza. Leczenie w szpitalach należących do państwowej służby zdrowia jest bezpłatne. Jeżeli ulegniemy wypadkowi lub nagle zachorujemy, musimy udać się na pogotowie (Accident and Emergency). W przypadku innego leczenia szpitalnego, wymagane jest najczęściej skierowanie od lekarza rodzinnego. Osoby pracujące w Wielkiej Brytanii lub osoby wykonujące wolne zawody (samozatrudnienie), dla których podstawowym (obecnym) miejscem pracy (wykonywania działalności) jest Wielka Brytania, co do zasady mają takie same uprawnienia do darmowych lub częściowo odpłatnych usług lekarskich jak obywatele Wielkiej Brytanii. Nie dotyczy to osób poszukujących pracy – aby korzystać z bezpłatnej opieki medycznej, trzeba być zatrudnionym. Jeżeli więc jedziemy do pracy do Wielkiej Brytanii (również w formie samozatrudnienia), nie ma potrzeby uzyskiwania dodatkowych zaświadczeń w Polsce. Wystarczy dowód zatrudnienia (wykonywania działalności) w danym kraju. Darmową opieką objęci są również małżonkowie i dzieci, o ile zamieszkują na stałe w Wielkiej Brytanii. Prywatna opieka medyczna jest również dostępna i płatna najczęściej z prywatnego ubezpieczenia. Stanowi ona dobre rozwiązanie, jeśli chcemy uniknąć list kolejkowych do lekarza z państwowej służby zdrowia.

Podsumowanie czyli bilans zysków i strat przy wyjeździe do Wielkiej Brytanii

Ile można zarobić…

Od 1 października 2015 roku wzrosło najniższe wynagrodzenie w Wielkiej Brytanii. National Minimum Wage, płaca minimalna za jedną godzinę pracy wyniesie 6,70 funtów.

Dla pracowników od 21 roku życia: 6,70 GBP za godzinę.

Dla pracowników od 18-20 roku życia: 5,30 GBP za godzinę.

Dla pracowników w wieku 16 i 17 lat: 3,30 GBP za godzinę.

Dla osób poniżej 19 roku życia odbywających praktyki zawodowe - stawka 3,30 GBP.

Pamiętajmy, że wszystkie potrącenia z zarobków na poczet świadczeń zapewnianych przez pracodawcę takich jak posiłki, transport, etc. nie mogą spowodować, że wynagrodzenie obniży się poniżej krajowej płacy minimalnej.

Średnia pensja w Wielkiej Brytanii wynosi ok. 27,000 funtów rocznie (ok. 150 tys. zł). Należy jednak pamiętać, że to wynagrodzenie brutto, które zostanie pomniejszone o podatek i składkę na ubezpiecznie społeczne. W przeliczeniu na miesiące otrzymujemy sume 2,250 funtów, czyli ponad 12 tys. zł.

...a ile wydać

Koszty życia w Wielkiej Brytanii są dość wysokie, w szczególności w największych miastach. Na życie w stolicy będziesz musiał przeznaczyć nawet o 25 proc. więcej niż mieszkając np. na prowincji (czyli ok. 180-200 funtów na tydzień). Połowa tej sumy to koszty wynajmu plus reszta wydatków, czyli np. koszty żywności, przejazdy itp. Uwaga! Jeśli wybierasz się do Wielkiej Brytanii nie mając zagwarantowanej pracy, musisz zabrać ze sobą 1000-1500 funtów, by mieć za co żyć, zanim znajdziesz posadę.
Według danych Eurostatu, ceny żywności i napojów w Zjednoczonym Królestwie są minimalnie wyższe od średniej unijnej (101 %), za to nawet o połowę drożej niż przeciętnie w Unii zapłacimy za alokohole.

Przydatne ciekawostki

  • Anglicy znani są z otyłości – są najbardziej otyłym narodem Europy - 22.3% mężczyzn i 23% kobiet ma problemy z nadwagą
  • Anglicy to miłośnicy herbat - piją jej najwięcej na świecie, głównie z mlekiem
  • Najstarszą i największą królewską rezydencją jest Zamek Windsor, który pozostaje wciąż w użyciu
  • Najwyższa zanotowana temperatura w Anglii to 38.5°C w Brogdale, Kent 10 sierpnia 2003
  • W alomeracji Londyńskiej żyje 12 milionów ludzi - jest to największa aglomeracja miejsca w Europie
  • John Doe jest odpowiednikiem polskiego Jana Kowalskiego
  • Stolica Anglii leży nad Tamizą, 60 km od morza, natomiast jej nazwa pochodzi od rzymskiego słowa ‘Londinium’
  • Najdłuższą rzeką w Wielkiej Brytanii jest The Severn River, która ma 338km długości
  • Południowe wybrzeże Anglii jest nazywane „angielską rivierą”
  • Anglicy są miłośnikami zwierząt
  • Znaczna cześć Anglików nie potrafi pływać
  • W Anglii nie ma dowodów osobistych
  • Anglicy nie całują się w policzek na powitanie, po prostu podają sobie ręce
  • Anglicy znani są z dyscypliny i ustawiają się w kolejce nawet do autobusu
  • Anglicy jako kierowcy poruszają się z rozwagą, bardzo kulturalnie w stosunku do innych

Wykaz najprzydatniejszych zwrotów po angielsku

  • yes -     tak
  • no -     nie
  • thank you -    dziękuję
  • please (prosząc o coś); -  proszę
  • here you are (podając coś) - proszę
  • good morning (rano) -   dzień dobry
  • good afternoon (po południu) - dzień dobry
  • goodbye -    do widzenia
  • good evening -    dobry wieczór
  • good night -    dobranoc
  • hi, hello -    cześć (nieformalne przywitanie)
  • bye, see you -    cześć (nieformalne pożegnanie)
  • see you later -    do zobaczenia
  • excuse me -    przepraszam (zaczepiając kogoś)
  • I'm sorry -    przepraszam, przykro mi


Przygotował:
Miłosz Cader
Doradca EURES
Dolnośląska WK OHP

Źródła:

Niniejszy informator został sporządzony w oparciu o materiały internetowe i poradniki dotyczące wyjazdów zagranicznych:

Broszura EURES  „Finding Employment in UK”

Broszura EURES „Praca w Wielkiej Brytanii”

Informator EURES „Warunki życia i pracy w krajach Europejskiego Obszaru Gospodarczego-Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament Rynku Pracy” (przygotowane przez Amadeusz Konieczny z Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Poznaniu, listopad 2013r.)

Informator EURES „Living and working in UK”

www.eures.praca.gov.pl
www.eures.europa.eu
www.statistics.gov.uk
www.msz.gov.pl
www.euractiv.pl/eu2you/wielka_brytania
www.msz.gov.pl
www.eurodesk.pl/europraca
www.psz.pl
www.europa.eu
www.londyn.msz.gov.pl
www.england.pl
www.justlanded.com