Fonoholizm. Co każdy rodzic nastolatka powinien wiedzieć?

Smartfon jest dziś nieodłączną częścią życia młodych ludzi. Służy do nauki, kontaktu z rówieśnikami, rozrywki, rozwijania pasji. Można powiedzieć, że dla nastolatków telefon to często „centrum dowodzenia” codziennością. Pojawia się jednak pytanie o to, gdzie kończy się zwykłe korzystanie z technologii, a zaczyna problem?

Czym jest fonoholizm?

Fonoholizm to uzależnienie od smartfona. Telefon przestaje być narzędziem, a zaczyna przejmować kontrolę nad codziennym funkcjonowaniem młodego człowieka.

Warto zaznaczyć, że nie chodzi o sam fakt korzystania z telefonu, ale o utraconą równowagę, czyli:

brak kontroli nad czasem spędzanym online,
uczucie silnego dyskomfortu, gdy telefon jest niedostępny,
podporządkowanie życia ekranowi.

Fonoholizm nie pojawia się nagle. To proces, który rozwija się stopniowo i często długo pozostaje niezauważony. Często pada stwierdzenie: „Przecież wszyscy siedzą w telefonach”. Jednak czy to na pewno norma? Prawdą jest, że technologia jest dziś naturalnym elementem dorastania. Pamiętajmy jednak, że problem zaczyna się wtedy, gdy telefon:

zastępuje relacje twarzą w twarz,
wypiera sen, naukę, ruch i odpoczynek,
staje się jedynym sposobem regulowania emocji,
powoduje konflikty, frustrację i wycofanie.

Nie każdy nastolatek, który dużo korzysta z telefonu, jest uzależniony. Jednak każdy nastolatek potrzebuje granic i wsparcia dorosłych, by nauczyć się zdrowych nawyków cyfrowych.

Sygnały ostrzegawcze, na które warto zwrócić uwagę

Zastanów się, czy u twojego dziecka pojawiają się:

rozdrażnienie, złość lub lęk, gdy nie ma dostępu do telefonu,
trudność z odłożeniem smartfona „na później”,
zaniedbywanie obowiązków szkolnych,
problemy ze snem (korzystanie z telefonu nocą),
wycofanie z relacji rodzinnych,
utrata zainteresowania dawnymi pasjami,
ciągłe sprawdzanie powiadomień „bez powodu”.

Im więcej takich sygnałów, tym większa potrzeba rozmowy i uważności.

Dlaczego nastolatki tak łatwo „wciągają się” w telefon?

Dojrzewanie to czas intensywnych emocji, potrzeby akceptacji, porównywania się z innymi, poszukiwania własnej tożsamości. Media społecznościowe i aplikacje są projektowane tak, by przyciągać uwagę, dawać szybkie nagrody (lajki, komentarze) i utrudniać oderwanie się od ekranu. Dla młodego mózgu to bardzo silny bodziec. To nie słabość charakteru, tylko biologia i psychologia.

Co może zrobić rodzic, a czego lepiej unikać?

Zamiast krzyczeć, zabierać telefon w ramach kary, porównywać do innych czy bagatelizować problem, warto rozmawiać spokojnie i bez ocen, pytać, a nie tylko zakazywać, ustalać jasne zasady wspólnie z nastolatkiem, być przykładem (także w swoim korzystaniu z telefonu), interesować się światem online nastolatka, reagować wcześniej, a nie dopiero „gdy jest bardzo źle”.

Kiedy warto poszukać wsparcia?

Jeśli masz poczucie, że rozmowy nie przynoszą efektu, problem się pogłębia, nastolatek zamyka się w sobie, pojawiają się objawy depresji, lęku lub agresji to sygnał, że ciężko będzie poradzić sobie z tym samemu. Wsparcie specjalisty, warsztaty, konsultacje czy programy rozwojowe pomagają odbudować relacje, nauczyć zdrowego korzystania z technologii i wzmocnić kompetencje emocjonalne młodego człowieka.

Fonoholizm to nie „problem złego wychowania”. To wyzwanie naszych czasów, z którym mierzy się dziś wiele rodzin. Twoja uważność, obecność i gotowość do rozmowy są cenne, jeśli chcesz lepiej zrozumieć świat swojego nastolatka i pomóc mu budować zdrową relację z technologią.

Autor: Agnieszka Banasik

Źródła: https://www.gov.pl/web/psse-kamien-pomorski/fonoholizm---uzaleznienie-od-telefonu

https://mindhealth.pl/co-leczymy/uzaleznienia/fonoholizm

https://uzaleznieniabehawioralne.pl/siecioholizm/moj-przyjaciel-telefon-fonoholizm-plaga-przeklenstwo-czy-znak-xxi-wieku/